نام و نام خانوادگي:
محمّدحسن نادري
رشته و مقطع تحصيلي :
انتقال آب – گرايش مهندسی بهـره برداري و نگـهداري شبـكه هاي آبيـاري و زهكشـي
كارشنـاسي ناپيوسته
محل تحصيل:
آموزشکده کشاورزی وزارت جهـادكشاورزي
عنوان مقاله:
استفاده ازلولـه هاي دريچه دار(هيدروفلـوم) درآبياري سطحي
مقدمه
آب به عنوان منبع وسرچشمه حيات يكي ازاصلي ترين عوامل رشدوتوسعه درجوامع بشري وهمچنين توزيع گونه هاي گياهي درسطح زمين به شمارمي آيد. ازسوي ديگربخش كشاورزي كه تأمين كننده اصلي غذا، اين نيازحياتي درجهان به شمارمي رود، كاملاً وابسته به منابع آبي است به طوري كه بيشترين ميزان مصرف آب درجهان (حدود75درصد) به بخش كشاورزي اختصاص يافته است كه اين رقم دركشورهاي درحال توسعه به بيش از90درصدآب مصرفي مي رسد. اين درحالي است كه درايران 92درصد آب استحصالي ازمنابع مختلف درعرصه كشاورزي مصرف مي شود و تنها كمتراز8 درصدآن به مصارف خانگي وصنعتي مي رسد. اما متأسفانه بايدگفت كه به دليل رواج شيوه هاي آبياري سنتي دركشوركه ازراندمان پاييني برخوردارند ، عملاً بيش از75 درصدآب مصرفي دربخش كشاورزي به هدررفته ونقش مؤثري درتوليدمحصول ايفا نمي نمايد.
طبق آماراعلام شده درسال هاي اخير به دليل كاهش نزولات جوي درايران و برداشت بي رويه ازمنابع آب زيرزميني ، باكاهش سالانه بيش از3 ميلياردمترمكعب ذخيره آب هاي زيرزميني روبروهستيم . همچنين متوسط سالانه آب هاي سطحي مورداستفاده دربخش كشاورزي بالغ بر240ميليون مترمكعب است.با مقايسه حجم كل آب مصرفي در بخش كشاورزي (يك ميليارد مترمكعب) و مساحت اراضي فارياب زيركشت انواع محصولات زراعي وباغي به ترتيب 69470 و82000 هكتار مشاهده مي شود كه سالانه به طورمتوسط 12 الي 13هزارمترمكعب درهرهكتاراز اراضي زراعي مصرف مي شود. اين درحالي است كه با اسفاده ازتكنولوژي ودانش روزدنيا درزمينه آبياري مي توان تاحدزيادي ازهدررفتن اين منابع حياتي وگرانقدرجلوگيري نمود. دراين راستا ترويج استفاده ازسيستم هاي نوين وبه نسبت كم هزينه آبياري وبهينه سازي مديريت ازمنابع آب امري بسيارمؤثراست.
گرچه درسال هاي اخيراستفاده ازشيوه هاي آبياري تحت فشاررشدسريعي داشته است لكن روش هاي آبياري آبياري سطحي هنوزهم رايج ترين شيوه آبياري دردنياست. درايران 90درصدكل آبياري كشوربه طريق سطحي يارديفي انجام مي شود.
روش هاي آبياري سطحي بدليل پايين بودن سرمايه گذاري اوليه ، هزينه كم تعمير و نگهداري و نياز به انرژي كمتر نسبت به روشهاي آبياري تحت فشار ، يكي از متداولترين روشهاي آبياري در دنيا مي باشد..
بدليل ماهيت ذاتي روابط آب و خاك ، راندمان پايين و پيچيده بودن مديريت آبياري از عمده نقاط ضعف اين روش به شمار مي آيد كه اين ناشي از درجه اتوماسيون پايين ، عدم امكان بكارگيري ابزار و تاسيسات اندازه گيري و كنترل جريان و از طرف ديگر نياز به نيروي كارگري ماهر در اين روش آبياري مي باشد . پيشرفتهاي اخير در تكنولوژي روشهاي آبياري سطحي بطور قابل ملاحظه اي برتري سيستم هاي تحت فشار را از نظر بازدهي كاهش داده و يا در برخي شرايط از بين برده است .
با توجه به مشكلات و مسائلي كه در استفاده از نهرهاي خاكي براي آبرساني به مزارع وجود دارد ، ايجاب مي كند تا ديگر روشهايي كه براي اين منظور مي تواند به كار برده شود نيز مورد ارزيابي قرارگيرد تا ضمن حفظ مزاياي آبياري سطحي ، از معايب آن كاسته گردد .
روش هاي آبياري تحت فشاراغلب باوجود راندمان بالا بامحدوديت هاي متعددي مواجهند كه مانع ازكاربرد وسيع آنها شده است . استفاده ازاين روش ها پيش زمينه هاي متعددي رامي طلبد. ازجمله نيازبه يكپارچه سازي اراضي كشاورزي ، سرمايه گذاري كلان دولتي و خصوصي ، با صرفه ترشدن كاركشاورزي براي توليدكننده . برخي محدوديت هاي ذاتي اين سيستم ها نظيرعامل گرفتگي و عامل شوري. به همين دليل نيز روش هاي آبياري تحت فشارتا كنون نتوانسته اند در كشور جايگزين روش هاي آبياري سطحي شده ودر مقياس وسيع مورد استقبال قرارگيرند.
چکیده:
انتقال نامناسب آب ازمحل منبع آب تامزرعه وتوزيع آن درداخل مزرعه ازمشكلات عمده روش آبياري سطحي (رديفي) است كه امروزه راهكارهای مفيدي براي رفع آن ارائه شده است . تحقيقات نشان داده اند كه بيشترين ميزان هدررفتن آب دربخش كشاورزي درانهاروكانال هاي سنتي صورت مي پذيرد . لوله گذاري مزارع جهت توزيع آب دررديف هاي كشت نيزانعطاف پذيري قابل توجهي رادرروش آبياري ايجاد مي كند، به طوري كه ابتدا مي توان مقدارزياد آب رابه درون هرشيارهدايت كرد تاتمام سطح خاك مرطوب شود ، آنگاه جريان آب راآنقدركم كردكه تنها مقدارآب لازم براي مرطوب نگاه داشتن خاك وارد شيارشود ، بدين ترتيب باتنظيم مقدارآب جاري به درون شيارها ، ايجاد رواناب درانتهاي شياربه حداقل مي رسد ومصرف يكنواخت آب درمزرعه افزايش مي يابد.
استفاده از لوله هاي دريچه دار از جمله تكنيكهايي است كه باعث حذف برخي از نقاط ضعف آبياري سطحي گرديده است . در آبياري با اين روش ، لوله هاي پلي اتيلن نرم مجهز به دريچه هاي قابل تنظيم جايگزين نهرهاي خاكي داخل مزرعه ( كانالهاي درجه4) مي گردد . نتايج ارزيابي صورت گرفته در كشور هاي مختلف جهان اعم از استراليا ، چين و مصر و ايران نشان مي دهد كه كاربرد لوله هاي دريچه دار در روشهاي آبياري سطحي باعث كاهش مصرف آب به ميزان 28-25 درصد و افزايش راندمان كاربرد آب تا حدود 30درصد نسبت به روشهاي سنتي مي گردد . از مزاياي ديگر اين روش مي توان به مديريت و بهره برداري ساده ، آبشويي آسان ، ذخيره 5 درصدي در اراضي كشاورزي ، يكنواختي بيشتر در توزيع آب ، حفظ انرژي بدون تاثير در بازدهي محصول و امكان استفاده از آب با كيفيت پايين ( از لحاظ فيزيكي و شيميايي ) در آبياري بدون آسيب رساندن به سيستم ( برخلاف سيستم هاي آبياري و قطره اي ) اشاره نمود .
واژه های کلیدی : لوله های دریچه دار، آبیاری سطحی
لوله هاي دريچه دار
استفاده ازلوله هاي دريچه دار جهت بهبود روشهاي آبياري سطحي به ويژه آبياري رديفي ازدهه 1960ميلادي دردنيا رواج يافت. لوله هاي اوليه ازجنس آلومينيوم ساخته مي شدند، اما با پيشرفت صنايع پتروشيمي و توليد مواد پليمري و پي وي سي ، به تدريج اين مواد جايگزين آلومينيوم شده وسيستمي بسيارمقرون به صرفه ، سبك وكارآمد را پديدآوردند كه قادر بود جايگزين جوي ها وكانال هاي سنتي درسيستم رايج آبياري سطحي گردد.
لوله هاي دريچه دار عبارتست از لوله هاي پلي اتيلن نرم مجهز به دريچه هاي قابل تنظيم كه بعنوان مجاري درجه 4 مي توانند جايگزين مناسبي براي كانالهاي خاكي گردند . در اين سيستم آب بجاي نهر خاكي در لوله جريان داشته و تلفات ناشي از نشت آب در كانالهاي خاكي به حداقل خواهد رسيد . اين لوله ها كه در كلاف هاي 100 و 200 متري ساخته مي شود ، بوسيله گيره مخصوص به دهانه خروجي آبگير و يا به يكديگر متصل شده و در امتداد طول قطعه آبياري به طول مناسب مستقر مي گردد . لوله ها در فواصل معين مجهز به دهانه هاي خروجي آب ( دريچه ) مي باشند و مقطع دهانه هر دريچه بوسيله كلاهك مخصوص قابل تنظيم است . بطوريكه مقدار جريان خروجي از هر دريچه را مي توان متناسب با مقدار مورد نياز با مقدار مورد نياز ( حداكثر 5/2 ليتر در ثانيه ) تنظيم نمود .
نتايج و مباحث ارائه شده در اين مقاله بيانگر اين مطلب مي باشد كه استفاده از لوله هاي دريچه دار ابزار اصلي براي بهبود سيستم هاي آبياري سطحي بشمار مي آيد . طراحي مناسب لوله هاي دريچه دار به همراه تسطيح دقيق ، مي تواند يكنواختي توزيع آب و ذخيره آب آبياري را در اراضي زراعي و باغي بهبود ببخشد . در حاليكه توليد محصول نيز در مقايسه با روش آبياري سطحي سنتي به طور چشمگيري افزايش مي يابد . بعبارت ديگر در مقابل روش هاي آبياري سطحي سنتي ، سيستم لوله هاي دريچه دار داراي مزاياي همچون يكنواختي بيشتر در توزيع آب ، كاهش مقدار آب آبياري و همچنين حفظ انرژي بدون تاثير در بازدهي محصول را مي باشد . همچنين اين سيستم داراي قابليت فراواني از جمله انعطاف پذيري ، بهره برداري آسان ، نياز كم نيروي كارگري و جابجايي آسان مي باشد.
از آنجا كه در بسياري از مناطق كشور آب با كيفيت پايين ( فيزيكي – شيميايي ) بعنوان يك منبع آب قابل دسترس براي استفاده در محصولات كشاورزي مطرح مي باشد كه سيستمهاي آبياري تحت فشار (قطره اي و باراني ) بدليل غلظت بالاي مواد نمي توانند براي آبياري با اين نوع آب ها مورد استفاده قرار گيرند ، سيستم لوله هاي دريچه دار براي آبياري اراضي تحت پوشش مي تواند بدون كاهش راندمان و مشكلات تخريب سيستم ، براي اينگونه آبها به ويژه با غلظت مواد رسوبي با اطمينان بكار برده شود .
استفاده ازلوله هاي دريچه دار در كشت هاي رديفي داراي مزاياي متعددي است كه درذيل به تعدادي ازآنها اشاره مي شود.
1- لوله هاي دريچه دار به علت كاهش نفوذعمقي وتبخيرسطحي آب حين انتقال وتوزيع درزمين هاي زراعي ، موجب حداقل 35-30 درصد صرفه جويي درمصرف آب مي گردند.به اين ترتيب راندمان آبياري رديفي به 70-60درصد اقزايش يافته و با حذف كانال ها وجوي هاي خاكي موردنيازدرآبياري سنتي ،10درصدبه سطح زيركشت مزرعه افزوده مي گردد.
2- لوله هاي جديد ازجنس مواد پليمري بسيارسبك وكم حجم بوده ، به راحتي قابل انتقال وجابه جايي هستند . مي توان پس ازاتمام يك فصل كشت آنها راجمع آوري ودرمحلي نگهداري نمود ودرفصل بعد مجدداً مورد استفاده قرارداد.استفاده ازاين لوله ها نيازبه ايجاد آب بند، خريد سيفون وكارگذاشتن پلاستيك دردهانه جوي ها را برطرف مي كند.
3- درآبياري با استفاده ازلوله هاي دريچه دار برخلاف جوي هاي سنتي ، مشكل آب بردگي و.... ايجادنشده و به علت سهولت وسرعت كاربرد، يك نفرآبيارقادراست كارسه نفر را انجام دهد. همچنين مانع ازانتقال بذروعلف هرزاز طريق جريان آب به مزرعه مي شودوهزينه هاي خريدعلف كش، سمپاشي ودفع مكانيكي علف هاي هرزدرمزرعه كاهش مي يابد.
4- لوله هاي دريچه داراز فرسايش سطحي خاك جلوگيري مي كند. به دليل صيقلي بودن جداره داخلي لوله هاسبب انتقال سريع آب درزمين زراعي شده ، راندمان آبياري را افزايش مي دهند. نوع آب از نظراملاح و مواد نامحلول موجود درآن ، هيچ گونه تأثيري دركاركرداين سيستم ندارد. نيازي به استفاده ازموتورو پمپ نداشته ، آب با استفاده ازنيروي شيب ثقلي زمين وبا حداقل فشار ممكن درمزرعه منتقل مي شود.
5- لوله هاي دريچه دارقادرند عمل توزيع وانتقال كودهاي شيميايي را ازطريق جريان آب به انجام رسانده ،راندمان مصرف كود را افزايش دهند. به اين طريق هزينه هاي خريد كود و كودپاشي درمزرعه تا40درصد كاهش مي يابد. همچنين مانع ازايجاد رطوبت ناخواسته درسطح مزرعه وباغ گرديده و درنتيجه ازشيوع بيماريهاي قارچي ، انگلي ، و... درمزرعه ممانعت مي گردد.
نصب ،راه اندازي وكاربرد اين سيستم بسيارآسان است و نياز به دوره هاي آموزشي خاصي ندارد و هزينه تعمير ونگهداري آن ناچيزاست . همچنين لوله ها پس ازاستهلاك قابل بازيافت بوده ، بقاياي آن سبب آلودگي محيط زيست نمي گردد. اين لوله ها در زراعت هاي مختلف وهمچنين در باغات ميوه جهت آبياري قابل استفاده است . مي توان ازآنها بدون نصب دريچه وصرفا براي انتقال آب درصنايع ، كاخانجات ، دامداريها و گلخانه هانيز استفاده كرد. لوله هاي دريچه دار درمقايسه با سايرسيستم هاي نوين آبياري، بسياركم هزينه بوده واجراي آن تقريبا براي كشت تمامي محصولات زراعي وحتي درزمين هاي كوچك وخرده مالكي مقرون به صرفه است.
اجزاي سيستم آبياري هيدروفلوم
1)لوله هاي هيدروفلوم 2)اتصالات گالوانيزه جهت اتصال دولوله درامتداديكديگر 3)بست 4)دريچه: بانصب دريچه برروي لوله هادرابتداي هررديف مي توان عمل آبياري وتوزيع آب درمزرعه رابه سهولت انجام داد. قطردريچه ها 2اينچ وميزان آبدهي هردريچه بين صفرتا 2 ليتربرثانيه قابل تنظيم است. 5) پانچ: براي سوراخ كردن لوله جهت نصب دريچه به كارمي رود. 6) گيره انتهايي : براي مسدودكردن انتهاويا ابتداي مسيرآب درلوله ها مورد استفاده قرار مي گيرد. 7) سه راهي وچهارراهي: ازجنس ورق آهن گالوانيزه بوده وبراي تقسيم آب وياگرفتن انشعاب ازلوله اصلي كاربرددارند.
نحوه نصب وبكارگيري
پس ازانتخاب مناسب ترين مسير، لازم است بسترسازي مناسب جهت پهن كردن لوله هاانجام شود.به اين ترتيب كه شياري به عمق35-25ساتي متردر طول اين مسيرحفرگرديده وازخاروخاشاك واشيا تيز و برنده كاملاً پاكسازي مي شود. سپس لوله ها بادقت ومطابق نقشه ازپيش طراحي شده كارگذاشته خواهندشد. جهت نصب دریچه ها ، هنگامی که آب درلوله جریان دارد، حدود cm10بالاترازخط تای لوله بافروبردن پانچ ، سوراخی ایجادکرده وپس ازخارج نمودن قسمت پیچ تنظیم ازدریچه ، دریچه رابراحتی درداخل سوراخ ایجادشده قرارمی دهیم ،بابستن شیرتنظیم ، خروجی آب رابه اندازه دلخواه تنظیم می نماییم .بابسته شدن شیرتنظیم به هیچ عنوان آب ازدریچه ها خارج نخواهدشد.فواصل ایجاد دریچه هابه دلخواه قابل تنظیم است.
لوله هاي هيدروفلوم قادرند ازهرنوع منبع آب اعم ازچاه ، كانال ، قنات وغيره آبگيري نمايند، اما لازم است ازاتصال مستقيم لوله هابه منبع آب فشارقوي خودداري گردد. بلكه بهتر است ابتدا آب در حوضچه آرامش ريخته وتلاطم و هواي آن گرفته شود و سپس وارد لوله گردد .
براي جلوگيري ازتجمع هوادرلوله ها(به ويژه درنقاط مرتفع تر) وخروج هواي اضافي ازآن وهمچنين گرفتن انشعاب لوله هامي توانازبشكه استفاده نمود. مي توان درپايان فصل ، لوله ها راجمع آوري ودرمحل مناسب نگهداري نمود، تادرفصل كشت بعدي مجداً نصب وازآن استفاده گردد.
بايدتوجه نمود لوله هاي هيدروفلوم براي استفاده دراراضي سطحي با شيب ملايم طراحي شده اند واستفاده ازاين سيستم آبياري درشيب هاي منفي(روبه بلندي) موجب صدمه ديدن و ترکيدگي آنهامي گردد.لوله ها درصورت نصب درداخل قنوات ازعمرطولاني تري برخورداربوده وبه دليل عدم نفوذ عمقي و تبخيرآب ، ميزان آبدهي وسرعت انتقال آب درقنوات را افزايش مي دهند. لوله هاي هيدروفلوم درباغات ميوه ودر زراعت هاي مختلف ازقبيل پنبه ،ذرت، سيب زميني ، چغندرقند،گندم وجو وغيره قابل نصب واستفاده مي باشند.
قبل از آبگيري لوله ها ، ممكن است وزش باد سبب جابجايي لوله ها شود. مي توان با ريختن چند بيل خاك روي لوله ها ، آنها را در جاي خود ثابت نمود . پس از آبگيري ، شديدترين بادها نيز نمي تواند لوله ها را جابجا كند. هنگام وصل رولهاي صد متري به يكديگر و استفاده از بست جهت ثابت كردن لوله ها ، بايستي دقت شود كه آب بندي كامل شود. اگر در اين رابطه مشكلي پيش آيد زير بست ، لاستيك يا قطعه اي از تيوپ لاستيكي نرم استفاده نماييد تا مانع از بريدگي لوله شود .
مقايسه كارايي روش آبياري سطحي با لوله هاي دريچه دار
|
روش آبياري سطحي (رديفي) معمولي |
روش آبياري سطحي با لوله هاي دريچه دار |
|
به احداث كانال و جوي خاكي به عرض 4-3 متر و به طول سرتاسر مزرعه نياز دارد |
به كانال و جوي خاكي نيازي نيست و بجاي آنها مي توان از لوله هاي دريچه دار هيدروفيكس استفاده نمود |
|
نفوذ عمقي و تبخير سطحي آب در كانالهاي و جويهاي خاكي فراوان است |
نفوذ عمقي و تبخير سطحي آب با استفاده از لوله هاي هيدروفيكس وجود ندارد |
|
راندمان مصرف آب حداكثر 40-35 درصد مي باشد |
دراثر حذف كانالها و جويهاي خاكي داخل مزرعه راندمان مصرف آب به بيش از 70درصد افزايش مي يابد |
|
سرعت آبياري كم است |
سرعت آبياري بخصوص درخاك آب مزرعه بالا مي باشد |
|
آبياري شبانه بسيار مشكل و با راندمان كمتر از روز انجام پذير است |
آبياري شبانه بسيار راحت و تفاوتي با راندمان آبياري روزانه ندارد |
|
توزيع كود در مزرعه مشكل و با راندمان پايين ميسر است |
امكان استفاده از روش كود آبياري و تزريق كود داخل شبكه و در نتيجه پخش يكنواخت آن وجود دارد |
|
كانالها و جويهاي خاكي بخصوص وقتي خيس و گل آلود باشندمانعي درجهت رفت و آمد تراكتور و ادوات كشاورزي خواهند بود |
به علت حذف جويهاي خاكي ، رفت و آمد تراكتور و ادوات كشاورزي بسيار آسان خواهد شد |
|
آبياري با استفاده از پلاستيك و سيفون و غيره مشكل است |
سهولت آبياري فقط با باز و بسته كردن دريچه هاي هيدورفيكس امكان پذير مي گردد |
|
بذر علفهاي هرز توسط جويهاي خاكي داخل مزرعه در سرتاسر مزرعه منتشر خواهد شد |
به علت حركت آب درداخل لوله هيدروفيكس بذر علفهاي هرز در مزرعه پخش نخواهد شد |
نگاهی به روشهای آبیاری درشرکت کشت وصنعت کارون
در شرایط مزارع کشت وصنعت کارون ، روش آبیاری عمدتا روش نشتی است وتلفات آب درنهر های مزرعه (کانال های درجه 4) مورد چشمگیری بشمار می رود . میزان تلفات آب در نهرهای مزرعه ، بعلت احداث هرساله ویا موقع تجدید کشت و آسیب پذیری بدنه خاکی آن و عدم دقت های لازم در کار قابل توجه است . لذا یکی از راه های موثر برای جلوگیری از این تلفات ، جایگزینی سیستم های آبیاری بسته همانند هیدروفلوم می باشد.
درکشورهای در حال توسعه افزایش هزینه های آب،کارگروانرژی ازیک طرف وپایین بودن تولیددرواحد سطح از طرف دیگرشرایطی راایجاد نموده که یا می بایست راهی برای کم کردن هزینه ها وافزایش تولید یافت ویاکشت وکار محصولات پرتوقعی مانندنیشکررارهانمود. بررسی های کارشناسی نشان می دهد که هزینه های آب ،کارگروانرژی مستقیما ناشی ازآبیاری است. آمار وارقام شرکت کشت وصنعت کارون حاکی است که سالانه بالغ بریک میلیارد متر مکعب آب در مزارع نیشکرمصرف می شود . گزارشات نشان می دهد که سالانه برای هر هکتار حدود 38 هزار متر مکعب آب به مصرف نیشکر در خوزستان می رسد . محاسبات فنی نشان می دهد که نیاز آبی نیشکر در خوزستان بصورت خالص 23 هزار متر مکعب در دوره رشد می باشد ودر نتیجه در چنین شرایطی راندمان آبیاری 60% می باشد . از طرفی گزارشات مربوط به تبخیر از طشتک حاکی از تبخیرسالانه کمتر از 2800 میلیمتر در منطقه دیمچه بوده ودر نتیجه تلفات آب در سال برای هر هکتار معادل با 28522 متر مکعب خواهد بود که بصورت نفوذ عمقی وجریان های سطحی از دسترس گیاه خارج می گردد . لذا در یک سال زراعی با حد اقل20 هزار هکتار سطح زیر کشت نیشکر حدود 570 میلیون متر مکعب آب(معادل با سه برابر ظرفیت سد کرج ) به هدر رفته که مشکلات عدیده زیر بنایی را بدنبال دارد.
با توجه به قیمت 20 ریالی آب بهاء سال 82-1381 به ازاء هر متر مکعب آب ملاحظه می شود که برای حدود570 میلیون متر مکعب مصرف سالیانه هزینه ای سر سام آور پرداخت می شود . اگررقم واقعی آب بهاء که در مملکت ما برای زراعی که از چاه پمپاژ می کند بیش از 50 ریال و در کشورهای در حال توسعه 200-100 ریال در نظر گرفته شود ملاحظه خواهد شد که شرکت کشت و صنعت کارون به تنهایی سالیانه بالغ بر 8/2 میلیارد ریال آب برای زراعت نیشکر مصرف می نماید.
بر اساس مطالعات صورت گرفته با بکارگیری سیستم های آبیاری تحت فشار راندمان توزیع و آبیاری جمعا 90% و تلفات ناشی از انتقال حدود 10% خواهد یود. لذا مصرف آب در هر هکتار معادل با 22000 متر مکعب و هزینه ای در حدود2/1 آبیاری گیت – سیفون (سیستم نهری) صرف خواهد شد.
بطور کلی اطلاعات حاصل از کاربرد سیستم هیدروفلوم درمزارع نیشکر کشت وصنعت کارون طی سالهای متمادی عبارتند از :
1- میزان آب مصرفی در هر دوره آبیاری بطور متوسط 850-950 متر مکعب در هر هکتار می باشد .
2- متوسط دبی خروجی هر دریچه 6/1 لیتر در ثانیه در 100 دریچه اول ، 2-7/1 لیتر درثانیه در 60 دریچه بعدی و در حدود 2/1 لیتر در100 دریچه آخر می باشد که از مجموع 160 دریچه در طول مسیر لوله اندازه گیری شده است ( درحالتی که فقط یک لوله درکل مسیر استفاده شود).
3- مدت زمان آبیاری در هرهکتار متغیر وبین 5/2-2 ساعت می باشد که بستگی به جریان آب ورودی وسایر ویژگی های مزرعه دارد. بنابراین درهرشیفت 8 ساعته آبیاری بطور متوسط حدود 4-5/3 هکتار از هرلوله آبیاری خواهد شد.
نتایج کاربردسیستم هیدروفلوم درکشت وصنعت کارون
|
تن نیشکردر هکتار |
درصد خاشاک |
درصد ساکاروز |
متوسط وزن یک ساقه (kg) |
میزان رشد (cm) |
مزرعه |
مقایسه |
|
66,44 |
3,82 |
11,6 |
0.930 |
210 |
642-3 |
آزمایشی |
|
50,33 |
3,95 |
9,9 |
0,870 |
220,2 |
642-1 |
شاهد |
کارایی سیستم هیدروفلوم :
|
سیستم گیت - سیفون |
سیستم هیدروفلوم |
|
ایجادنهرآبیاری ودرین به عرض جمعا 6متروبه طول سرتاسر مزرعه |
به نهرو درین آبیاری نیازنیست ومی توان به جای آنها نیشکر کشت نمود |
|
نفوذ آب درنهرآبیاری وتبخیرسطحی ازآن |
نفوذآب درفلوم وتبخیرسطحی وجودتدارد |
|
فرسایش درنهرآبیاری وصرف هزینه تعمیرات وخاکریزی مزارع درحدبالا |
هزینه خاکریزی وتعمیرات وجودنداردوعدم وجودفرسایش |
|
نیازکارگری به نسبت 2برابر(2نفر1نهرآبیاری) |
نیازکارگری به نسبت 1برابر(1نفر1نهرآبیاری) |
|
حمل ونقل گیت های سنگین خطرناک بوده ومقدار زیادی چادر پلاستیکی مصرف می شود |
گیت هاوسایرقطعات سیستم سبک ونیازی به تعویض قطعات وجودندارد |
|
شکستن نهرآبیاری وازکارافتادن سیفون زحمت زیادی همراه دارد |
پاره شدن فلوم وازکارافتادن دریچه وجودندارد لذا راندمان آبیاری کاهش نمی یابد |
|
سرپرستی به میزان 2برابر |
سرپرستی به میزان 1برابر |
|
مصرف آب به میزان دوبرابرموردنیاز |
مصرف آب به میزان یک برابرموردنیاز |
|
آبیاری شبانه بسیارمشکل وبا راندمان کمترازروز |
آبیاری شبانه راحت وتفاوتی با راندمان روزانه ندارد |
|
هرزآب خیلی زیادودرنتیجه پرشدن تدریجی زهکش ها ونیاز لایروبی بالا |
عدم وجودهرز آب وعدم نیاز به لایروبی مداوم |
|
جابجایی درام کودوسم مشکل بوده وراندمان کاربردآنها راکاهش می دهد |
عدم نیاز به جابه جایی درام کودوسم وکنترل راحت ترآنها |
|
آبیاری بعدازکشت بسیارمشکل ونیاز به کارگر وزحمت زیادی دارد |
آبیاری بعدازکشت راحت باکنترل بالا وکارگر محدود |
منابع:
1) مجموعه مقالات کارگاه فنی آبیاری سطحی مکانیزه ، کمیته ملی آبیاری وزهکشی ایران ، 13آذر84
2) مجموعه مقالات دومین سمینارراهکارهای بهبودواصلاح سامانه های آبیاری سطحی ، کمیته ملی آبیاری وزهکشی ایران، 2خرداد87
3) ترجمه جمشدخیرابی ، "روشهای جدیدآبیاری سطحی وبارانی" انتشارات دانشگاه تهران،1361
4) کمیته ملی آبیاری وزهکشی ایران1382،استفاده ازلوله های کم فشاردرآبیاری سطحی
5) نشریه آب وآبیاری ، زمستان85 واردیبهشت 86
6) کاتالوگ تجارتی شرکت توس کاویان درموردلوله های دریچه دارهیدروفیکس
7) www.hydrofix.ir
