کاربردکودوسم درسیستم قطره ای

کاربردکودوسم درسیستم قطره ای

یکی ازمزایای آبیاری قطره ای کاربردتوام کود(کودآبیاری) وسموم (سم آبیاری) همراه با آب آبیاری است.دراین روش چون کودمستقیمادراختیارهرگیاه قرارمی گیردکارایی مصرف آن افزایش می یابد.صرفه جویی درنیروی کارگر،ماشین آلات وهزینه های انرژی نیزازدیگرمزایای آن می باشداما دراستفاده ازکودوسم بایدبه نکات زیرتوجه شودتاازبروزهرگونه مشکل جلوگیری بعمل آید:

-کودهای مورداستفاده بسرعت درآب حل شوند.

-چنانچه دویاچندماده شیمیایی همراه باهم به سیستم تزریق می شوند توجه شودکه بین آنها کنش شیمیایی که منجربه تولیدرسوب گرددرخ ندهد.

-کودوسم تزریقی باموادموجوددرآب واردکنش شیمیایی نشود.

-کودوسم ازانواع خورنده (corrosive) نباشد.

-کودوسم همیشه قبل ازواحدتصفیه واردسیستم شوند.

برای حصول اطمینان قبل ازتزریق موادشیمیایی به سیستم قطره ای مقداری ازآن رادرظرفی که محتوی آب آبیاری است باغلظت نسبتاً زیادترازمعمول ریخته وبهم بزنید چنانچه پس از24ساعت آثاری ازکنشهای شیمیایی مشاهده شدازمصرف آن درسیستم قطره ای برخوردارنمایید.

شبکه توزیع آب درسیستمهای خردآبیاری معمولاً ازاجزای اصلی زیرتشکیل شده است.

- لوله آبرسانی: که آب راازمنبع به ابتدای مزرعه می رساند.دربسیاری موارد منبع آب درداخل مزرعه واقع بوده (مانندچاههای عمیق ونیمه عمیق) وممکن است لوله آبرسانی وجودنداشته باشد.

- لوله اصلی: آب رادرداخل مزرعه جابجا می کندکه ممکن است دربعضی شرایط لوله آبرسانی خودنقش لوله اصلی رانیزایفا کند.

- شیرآبگیر: درابتدای هرلوله نیمه اصلی قرارگرفته وایستگاه کنترل لوله نیمه اصلی بشمار می رود.

- لوله نیمه اصلی : آب رابین لوله های فرعی توزیع می کند.

- لوله فرعی : آب رابطوریکنواخت بین قطره چکانها، آبپاشها، روزنه هاویا خروجیهای دیگرتقسیم می کند.لوله های فرعی معمولاً ازجنس پلاستیکی پلی اتیلن بوده وممکن است بصورت لوله های دومحفظه ای،لوله های نواری ویاروزنه دارمورداستفاده قرارگیرند.

- قطره چکان، خردآبپاشها، جتها ویاانواع خروجیهای دیگرکه خروج آب ازلوله فرعی رابرعهده دارند.

مراحل لوله گذاری درآبیاری قطره ای

پس ازاینکه سیستم آبیاری قطره ای روی کاغذ یانقشه طراحی شدلازم است این سیستم در مزرعه پیاده شود. ازجایی که هیچ وقت نمی توان دوسیستم آبیاری راکاملاً مشابه یکدیگر یافت لذا برای اجرای این گونه طرحها دستورالعمل واحدی وجودندارد.اما نبایدازنظردورداشت که اولاً تجربه طرح ومهندس آبیاری دراین موردبسیاربااهمیت است ثانیاً یک سلسله قواعد واصول وجودداردکه درهرطرح آبیاری مصداق پیدا می کند. آنچه درزیرآمده است دستورالعمل بسیارکلی درمورد نصب وآزمایش سیستم قطره ای است که به اجراکننده چنین سسیتمهایی کمک خواهدتاازحداقل اشتباه دراجرای طرح برخوردار باشد.

 

الف - نقشه ومواردلزوم

- نقشه توپوگرافی دقیق اززمین باخطوط تراز2تا3مترتهیه گردد.

- روی نقشه توپوگرافی محل برداشت آب، خطوط برق، محل استفاده ازبرق، جاده ها، رخنمونها ، خندقها ، ودیگرعوارض قابل اهمیت نشان داده شود.

- طرح آبیاری روی نقشه پیاده شود.

- ازروی طرح لیست مواد( فهرست اقلام ) مورد نیازتهیه شود.

- برگ خصوصیات (specifications) مواد تهیه گردد تااز روی آن بتوان ازفروشنده های مختلف در موردقیمتها کسب اطلاع کرد.

- پس ازتصمیم گیری موادموردلزوم راخریداری کنید.

ب- وسایل موردلزوم

- انواع آچار،پیچ گوشتی ،ارّه ، مته ، سرمته وغیره

- تریلربرای جمع آوری وحمل لوله ها بطول 6متر

- بیل مکانیکی برای حفرترانشه ها

- لودریا تراکتوربابیل جلوبرای پرکردن ترانشه

- لیفت تراک برای جابجا کردن اجسام سنگین

- سیم چین،انبردست،انبرکلاغی ومشابه آنها

- تراکتور(درصورت لزوم)

- پمپ موقت برای خارج کردن آب ازگودالها (درصورت لزوم)

- وسیله نقلیه (درصورت لزوم)

- وسیله برای جابجا کردن شیرآلات واتصالات

وسایل وموادرابه نزدیکترین نقطه مصرف انتقال دهید.توصیه می شودشیرآلات،اتصالات وموادمشابه آن به یک نقطه مرکزی مثل انبارانتقال داده شده ودرآن جامونتاژشوند.

ج- میخ کوبی

- یک نفرنقشه بردارمحل عبورلوله های اصلی ونیمه اصلی رامشخص ومیخ کوبی نماید.

- عمق نصب لوله ها درخاک باتوجه به خطریخبندان مشخص گردد.

- بابیل مکانیکی ترانشه حفاری وکف آن باتوجه به شیب لوله به نحوی که تخلیه آب وزهکشی آن بخوبی صورت گیردانجام شود.

- مونتاژلوله هاونصب درداخل ترانشه

- لوله های اصلی وفرعی راروی زمین خوابانده وبهم وصل نمایید.

- درموردلوله های PVCازچسب مخصوص استفاده کنیدوتوجه شودکه برای هرقطرلوله چسب مخصوصی وجودداشته که می بایست ازآن استفاده شود.

- درهوای گرم وزیرتابش آفتاب معمولاً لوله ها منبسط شده ودرشب یا پس ازدفن شدن در زیرخاک منقبض می شونداین عمل باعث جداشدن اتصالات ازهمدیگرخواهدشددقت شودکه پوشاندن لوله هاباخاک زمانی صورت گیردکه خنک شده باشند.

- درهوای سردبرای آنکه چسب بخوبی عمل کندمدت بیشتری وقت لازم است.

- دربریدن لوله هایPVCدقت شودکه این عمل بدرستی وصاف انجام گردد. لوله های کوچک رامی توان بادستگاههای قطع کن لوله انجام داد. حتی الامکان ازارّه کردن لوله که تولید براده

 می کندخودداری شود.

- درهوای مرطوب دقت شود که چسب ، آب بخودجذب نکنددرغیراین صورت ازکارایی آن کاسته شده وعمل اتصال لوله هابخوبی صورت نخواهدگرفت.

- حتی الامکان اتصالات مربوط به لوله های اصلی ونیمه اصلی مانند زانو، سه راهی ، پایه های قطره چکان وغیره رانصب وسپس لوله رادرداخل ترانشه جایگذاری کنید.

- درصورتی که بازوبسته شدن شیرآلات بصورت برقی انجام می شود،سیمهای برق نیزآزادانه درته ترانشه قرارداده شوند.توجه شودکه سیمها قبل ازاین که خاکریزی شوندموردآزمایش قرارگیرند.

- پس ازانجام عملیات مونتاژلوله های اصلی ونیمه اصلی بادقت ودرکمال احتیاط داخل ترانشه قرارگیرند.

- درهوای گرم سعی شودعملیات لوله گذاری درترانشه ها صبح زودویادرعصرپس ازسردشدن هواصورت گیرد.چنانچه درهوای گرم این کارانجام شودلوله های نصب شده منقبض شده وباعث جدا شدن اتصالات ازیکدیگرمی گردد.

- نصب اتصالات شیرها وپایه های آبگیرعلاوه برآنچه قبلاً انجام شده است.

- اتصال سیمهای کنترل شیرها

- رنگ آمیزی بخشی ازلوله هایPVCکه خارج ازترانشه ودرمعرض آفتاب قراردارند.توجه شودکه برای رنگ آمیزی ازرنگهای سازگاربا مواد پلاستیکی استفاده شود.

د- خاکریزی ترانشه

- بلافاصله پس ازجایگذاری لوله ها درداخل ترانشه ،روی آنها رابا خاک نرم موقتاً بپوشانید (خاکریزی اولیه ).

- تمام نقاط گود شده رابخصوص اگرفصل بارندگی باشدپرنماییدتاآب درآنهاجمع نشود.

- لوله های اصلی،زانوها،پایه های قطره چکان،کاهنده هاوشیرهاکه ممکن است نیروهای هیدرواستاتیک زیادی درآنها ایجاد شوندباساختن بلوکهای ضربه گیرمهارشوند.

- بلوکهای ضربه گیرپس ازخاکریزی اولیه ساخته شوند.

- دربلوکهای ضربه گیربولت،قلاب ویاآرماتوررابرحسب نیازکارگذاری کنید.قبل ازاستفاده ازبلوکهای ضربه گیرچندروزدقت لازم است تاعمل آوری بتون کامل شود.

ه- نصب لوله های فرعی

- لوله های فرعی درمزرعه سرهم شده اما هنوزدراین مرحله به لوله نیمه اصلی متصل نمی شوند.

- انتهای لوله فرعی همیشه بسته باشد.

و- شستشووآزمایش سیستم

- تمام شیرهای کنترل، لوله اصلی ونیمه اصلی راببندید.

- شیرتخلیه لوله اصلی رابازکنیدوسپس آب رادرداخل این لوله بجریان بیاندازیدتاهرگونه مواداضافی که درداخل آن وجودداردخارج شود.

- پس ازشسته شدن لوله اصلی شیرتخلیه آن راببندیدوفشارآبداخل لوله اصلی رابالا ببرید تاازنظر فشار آزمایش شود.

- لوله اصلی رابمدت 24ساعت تحت فشارقراردهیدچنانچه فرارآب یادرزوترک درآن مشاهده کردیدبلافاصله سیستم راقطع کرده وآن راتعمیرکرده ودوباره زیرفشارقراردهید.

- شیرتخلیه لوله نیمه اصلی رابازنگهداشته وبقیه شیرهای متصل به آن راببندید.سپس آن را پرازآب کنیدتامواداضافی ازلوله نیمه اصلی خارج گردد.

- قبل ازوصل لوله های فرعی اطمینان حاصل شودکه صافیها کارمی کنندوآب تمیزواردآن می شود.

- درحالیکه انتهای لوله فرعی بازاست آن رابه لوله نیمه اصلی وصل کرده واجازه داده شودبرای مدتی آب ازانتهای لوله فرعی خارج شود.

- انتهای لوله فرعی رابسته وفشارراتاحدفشارکاری سیستم افزایش دهید.سپس هریک ازلوله های نیمه اصلی رابرطبق طرح تنظیم کرده وهرگونه نشت ودرزوترک رامشاهده کنید.

- پس ازاینکه مشاهده تمام شدلوله هاواتصالات درفشارموردنیازبخوبی کارمی کنند وآثارنشت آب درسیستم وداخل ترانشه هامشاهده نمی شودخاکریزی کامل ترانشه روی لوله های اصلی ونیمه اصلی انجام گردد.

جدی ترین مسأله درنگهداری سیستم های آبیاری قطره ای مسدودشدن قطره چکانهااست. روزنه های قطره چکان درمقایسه بانازل آبپاشها بسیارکوچک وخطرمسدودشدن آن توسط موادمعلق آب وحتی باکتری های موجوددرآب بسیارزیاداست.مسدودشدن قطره چکانها باعث می شودکه آب به اندازه کافی به گیاه نرسدوازاین بابت خسارات زیادی به محصول واردمی شود.موادی که موجب مسدودشدن قطره چکانها می شوندبه سه دسته تقسیم می شوند:

-موادفیزیکی بصورت معلق

-موادشیمیائی

-موادبیولوژیکی مانندجلبکها وباکتری ها

برخی ازاین موادرابراحتی می توان درآب تشخیص دادمانندرس وماسه های معلق که درصورت وجوداین مواددرآب صاف کردن راامری اجتناب ناپذیرمی سازد.حال آنکه تشخیص موادشیمیائی درآب به سادگی میسرنمی باشد.

انواع صافیها

صافی ها به منظورجلوگیری ازورودموادناخواسته به داخل سیستم آبیاری قطره ای بکاربرده می شوند.صافی ها انواع واقسام مختلف دارنداما درآبیاری قطره ای سه نوع آن بیشترکاربردداردکه عبارتند ازصافی های صافی دار(screen)،صافی های شنی وصافی های سانتریفوژی یا سیکلونی

صافی های توری             صافی های توری متداول ترین نوع فیلتردرآبیاری قطره ای است. غالباً درفرآیند تصفیه آب ابتدایک صافی توری قرارداده می شود.درصافی های توری آب پس ازآنکه وارددستگاه صافی شدقبل ازخروج ازآن ازیک صفحه سوراخدار عبورمی کند.صافیها ازنظرقطرچشمه هااستانداردوبرحسب عددی به نام شماره مش(mesh)مشخص می گردند . صافیهائی که درآبیاری قطره ای بکاربرده می شودغالباً ازمش شماره 100یا200درست شده اندکه قادرندموادی راکه قطرمعادل آنها150یا75 میکرون باشدازآب جداسازند.

صافی های شنی             صافی های شنی ازمحفظه ای که درآن گراولهای ریزوشن ریخته شده است درست شده اند.این صافی هاقادرندمقدارنسبتاً زیادی ذرات معلق راازآب جدانمایند.توانائی آنها درخارج ساختن ذراتی است که قطرشان بین 100تا25میکرون است براساس استانداردASAEدراین صافی ها دبی جریان به ازاءهرمترمربع سطح فیلترنباید از14لیتردرساعت تجاوزکند.ضخامت صافی های شنی می بایست حداقل 50سانتی مترباشد.

صافی های سانتریفوژی           این فیلترهابرای جداکردن موادسنگین ترازآب که قطرشان بزرگتر از 75میکرون است کاربرد دارد.اما برای جداساختن ترکیبات آلی چندان کارآئی ندارد.گاهی اوقات این فیلتردرقسمت مکنده پمپ نصب می شوندتاعمل تصفیه مقدماتی موادشنی راانجام دهند.این کارعلاوه برعمل تصفیه معمول باعث افزایش عمرپمپ نیزمی شود.

شستشوی معکوس            شستشوی معکوس عملی است که طی آن جریان آب برعکس حالت معمولی واردفیلترمی شودتاموادی راکه فیلتردرخودنگهداشته است ازآن خارج سازد.درسیسم های قطره ای غالباً دوفیلترشنی بکاربرده می شودتایکی مشغول کاروهمزمان دیگری مشغول شستشوی معکوس باشد.عمل شستشودرصافیهای سانتریفوژی بابازکردن شیرشستشوکه درپائین دستگاه مشاهده می شودصورت می گیرد.درهنگام شستشوی فیلترهای سانتریفوژی می بایست شیرجریان آب صاف شده بسته شود. نیازبه شستشوی معکوس درفیلترها زمانی مشخص می شودکه افت دردوطرف به حدمشخص برسد.معمولاًهرزمان افت فشاردردوطرف فیلتربه70کیلوپاسکال رسید شستشوی معکوس الزامی می شود.